1. Đừng kể tất cả. Hãy chọn 1-2 sự kiện thực sự có nghĩa trong cuộc đời bạn.

Bạn có từng nghĩ một bài luận tốt là bài “đầy đủ”: học gì, làm gì, tham gia gì, đạt giải gì không?

Trên thực tế, người chấm học bổng không cần biết tất cả. Họ cần biết: điều gì đã khiến bạn thay đổi cách nghĩ, cách chọn, hoặc cách hành động của bạn. Họ muốn hiểu về nội tâm của bạn, giữa những “sự kiện cuộc đời” của bạn.

Vậy làm sao để chọn khoảnh khắc có nghĩa? Bạn có thể hồi tưởng về một lần khiến bạn bối rối, một lần khiến bạn cảm thấy thật “chạm”, một lần bạn vấp ngã, hoặc một lần bạn buộc phải ra quyết định khó…Tất cả đều là “nguyên liệu” tốt để bạn có được một câu chuyện đủ “chạm”.

Chính lúc bạn “bộc bạch” về bản thân mình, là lúc bạn sẽ khiến người khác gần bạn hơn.

2. Nói về động lực, nhưng phải cho thấy quá trình hình thành nó

Ai cũng có thể viết:

“Tôi muốn đóng góp cho cộng đồng.”

“Tôi đam mê giáo dục / phát triển bền vững / lãnh đạo.”

Nhưng bài luận chạm là bài trả lời được câu hỏi ngầm phía sau:

“Tại sao bạn lại nghĩ như vậy? Từ khi nào? Vì trải nghiệm nào?”

Hội đồng không tìm “ước mơ đẹp”. Họ tìm một hệ thống suy nghĩ được hình thành qua trải nghiệm thật.

Hành trình giáo dục của mình đến từ việc mình bất mãn với giáo dục phổ thông, đến chuyến tình nguyện dạy tiếng Anh tại Campuchia lúc mình 18 tuổi, đến trải nghiệm thực tập tại các trường học “sáng tạo” ở Việt Nam, Campuchia và Thái Lan, và đến hàng loạt những dự án giáo dục mà mình theo đuổi.

Nếu bạn chưa có đủ những khoảnh khắc đủ “chạm” như mình nói ở phần 1, thì có lẽ, thứ bạn cần, chính là những trải nghiệm để giúp bạn “SHOW, DONT TELL” về động lực của chính mình.

𝟑. Để bài luận có “giọng” của bạn, không phải gọng của …AI

Hồi mình apply còn chưa có AI hỗ trợ… nhưng mình lại thấy đó là một sự may mắn. Vì mình có thể viết toàn bộ ý tưởng của mình mà không có sự can thiệp của AI.

Đến khi trở thành một mentor, mình dần nhận ra một dấu hiệu lặp đi lặp lại ở các bài luận chưa chạm: câu nào cũng đúng, nhưng không rõ câu nào là của bạn, vì AI có lối viết “rộng nhưng không sâu”. Câu chữ quá an toàn, từ vựng quá “chuẩn học thuật”. Bài thì không có khoảng lặng, không có điểm peak, cũng không có cá tính. Còn bây giờ, nhiệm vụ mentor của mình, ngoài việc xem xét tính thuyết phục của bài luận, cũng phải giúp các bạn “lột tả” được tính cá nhân trong hàng chục bài viết có dấu ấn “AI”.

Nếu bạn có ý định sử dụng AI trong luận, mình khuyên là, nên dùng AI ít nhất có thể. Chỉ sử dụng để hỗ trợ ngữ pháp và cách diễn đạt nếu quá vụng thôi.

Một lời nhắn cuối nếu bạn đang viết luận

Bài luận chạm không đến từ việc cố “viết cho hay”. Nó đến từ việc bạn hiều mình đang kể câu chuyện nào, và vì sao nó đang được kể.

Nếu bạn đang loay hoay, đừng hỏi: “Viết thế này có hay chưa?

Hãy thử hỏi: “Nếu mình là người đọc, mình sẽ nhớ gì về con người này?”