Bạn có phải là một trong những cases bên dưới không ?:

– “Em cần bao nhiêu hoạt động ngoại khóa để hồ sơ đủ mạnh?”

– “GPA của em chưa cao thì có nên tập trung làm dự án không?”

– “Em học rất tốt nhưng gần như không có hoạt động ngoại khóa, liệu còn cơ hội nhận học bổng?”

– “Em có rất nhiều hoạt động, từng làm leader nhiều dự án, nhưng thành tích học thuật không nổi bật. Em nên làm gì?”

Không quá khó để 1 mentor bắt gặp các câu hỏi trên từ các bạn mentee của mình. Một cách nhìn khá phổ biến về học bổng quốc tế: các bạn đang cố gắng xây một hồ sơ bằng cách tích lũy càng nhiều thành tích càng tốt. Nhưng có lẽ, đó chưa phải cách tư duy hiệu quả nhất.

Một hồ sơ học bổng không phải là một bảng thành tích

Trong tuyển sinh quốc tế, đặc biệt ở những trường có quy trình đánh giá toàn diện, ứng viên thường không được nhìn nhận chỉ qua một vài con số hay một danh sách hoạt động. Điều quan trọng hơn là: nhà trường nhìn thấy ai phía sau những thành tích ấy?

Từ đó có thể hiểu rằng đại đa số các trường sẽ nhìn một hồ sơ tốt không nhất thiết phải có tất cả mọi thứ. Hãy thử nghĩ một học sinh có 15 hoạt động ngoại khóa chưa chắc nổi bật hơn một học sinh chỉ có 3 hoạt động nhưng theo đuổi chúng trong thời gian dài, có vai trò rõ ràng và tạo ra tác động thực tế và tương tự, một học sinh có GPA rất cao nhưng chưa tham gia nhiều hoạt động cũng không cần vội vàng “nhặt” thêm hàng loạt câu lạc bộ chỉ để làm đẹp CV.

Quốc Tới thường gợi ý mentee nhìn hồ sơ của mình qua 5 câu hỏi.

1. Academic: Em có năng lực học tập như thế nào?

Đây là nền móng. GPA, độ khó chương trình học, thành tích học thuật, nghiên cứu, các cuộc thi hay những môn học thế mạnh giúp trường hiểu được khả năng học tập của bạn. Nếu nền tảng học thuật chưa đủ vững, việc chạy theo quá nhiều hoạt động đôi khi chỉ khiến hồ sơ mất cân bằng.

2. Curiosity: Em thực sự tò mò về điều gì hay đang cố tìm một câu chuyện để tò mò?

Đây là phần rất dễ bị bỏ quên. Một học sinh không chỉ cần chứng minh rằng mình học tốt, mà còn có thể cho thấy mình muốn tìm hiểu sâu hơn về điều gì. Ví dụ, một bạn học tốt Sinh học có thể bắt đầu quan tâm đến sức khỏe cộng đồng. Từ đó, bạn tìm hiểu, đọc tài liệu, thực hiện một nghiên cứu nhỏ hoặc tham gia một dự án liên quan. Khi ấy, thành tích học thuật không còn đứng riêng lẻ. Nó trở thành điểm khởi đầu của một hành trình khám phá. Nếu dự án có giải thưởng thì sẽ rất tốt vì có thể được định lượng rõ ràng. Mặt khác, nếu không có con số giải thưởng thì hoàn toàn thay vào được bằng các con số khác được report từ dự án như: Thí nghiệm trên 10 người, bán được cho 05 người, nhận feedback từ 01 người,…

3. Action: Em đã làm gì với điều mình quan tâm?

Đây là nơi hoạt động ngoại khóa thực sự có ý nghĩa đấy nhé. Thay vì hỏi “Tôi có bao nhiêu hoạt động?”, hãy hỏi: “Tôi đã biến sự quan tâm của mình thành hành động như thế nào?” Một hoạt động có chiều sâu thường đi qua quá trình:

Quan tâm -> Tham gia -> Chủ động -> Dẫn dắt -> Tạo ảnh hưởng.

Vì thế, một dự án bạn gắn bó trong hai năm có thể kể một câu chuyện thuyết phục hơn rất nhiều hoạt động ngắn hạn chỉ nhằm bổ sung vào CV.

4. Impact: Em đã tạo ra thay đổi gì?

Impact không nhất thiết phải là một dự án hàng nghìn người. Một chương trình giúp 30 học sinh, một nghiên cứu được công bố, một sáng kiến được duy trì sau khi bạn rời đi hay một vấn đề nhỏ trong cộng đồng được giải quyết tốt hơn đều có thể là những dấu hiệu của impact. Điều quan trọng không phải là con số lớn đến đâu. Mà là: Bạn đã tạo ra điều gì từ những nguồn lực mình có?

5. Character: Những điều đó nói gì về con người em?

Theo Tới, đây có lẽ là câu hỏi khó nhất. Hãy thử bỏ hết những con số, giải thưởng và chức danh khỏi hồ sơ.

Nếu lúc đó người đọc vẫn có thể trả lời được: “Tôi hiểu bạn này quan tâm điều gì, coi trọng điều gì và muốn trở thành người như thế nào.” thì hồ sơ đã bắt đầu có một identity rõ ràng.

Nhìn lại hành trình của chính mình, Tới cũng nhận ra điều này. Từ một học sinh THPT chuyên Hoàng Lê Kha, mình từng theo đuổi những trải nghiệm khá khác nhau: nghiên cứu, tranh biện, các dự án dành cho thanh thiếu niên, truyền thông, public speaking, nghệ thuật trình diễn và hiện tại là công việc MC – Voice-over.

Nếu chỉ nhìn từng dòng riêng lẻ, chúng có vẻ là những mảnh ghép rời rạc. Nhưng khi nhìn lại, mình bắt đầu nhận ra những điểm giao nhau giữa chúng: văn hóa hình thành từ giao tiếp và cuộc sống hằng ngày, khả năng kể chuyện sẽ giúp ta raise lên những mong muốn và đưa những giá trị mình quan tâm đến gần hơn với cộng đồng.

Đó cũng là điều mình muốn các mentee tìm thấy trong hồ sơ của mình. Không phải một “bản CV hoàn hảo”. Mà là một chân dung có lý do, có chiều sâu và có câu chuyện riêng. Vì vậy, nếu bạn đang chuẩn bị hồ sơ học bổng, có lẽ câu hỏi đầu tiên không nên là:

“Em còn thiếu thành tích gì?”

Hãy thử đổi thành:

“Những gì em đã làm đang kể điều gì về con người em?”

Nếu bạn chưa có nhiều ngoại khóa, đừng hoảng loạn. Hãy bắt đầu từ điều mình đang học và điều mình thực sự tò mò. Nếu bạn có rất nhiều hoạt động, hãy dừng lại để nhìn xem chúng đang kết nối với nhau như thế nào. Bởi học bổng không chỉ tìm kiếm những người đã làm được nhiều điều. Nó còn tìm kiếm những người biết mình đang học vì điều gì, hành động vì điều gì và muốn dùng những gì mình có để tạo ra điều gì trong tương lai. Và đôi khi, một hồ sơ đáng nhớ không phải là hồ sơ có nhiều thành tích nhất. Mà là hồ sơ khiến người đọc nhớ được con người đứng phía sau những thành tích ấy.